main

Sarnaqäwi

1969-1985

Televisión Bolivianax 1969 maran llumpaqa phaxsit 30 urunak saraqkipanw uñstawiyi, Luis Adolfo Siles Salinas ukapach mallkux mä kamach apskän ukampi, jupax Gral. René Barrientos Ortuño jiwxatatwa marka apnaqir makatawiyarakïna.

Tito Landa jupaw uñch’ukiñanak taypinx nayr uñstawiyarakïna, jupaw Televisión Boliviana 7ür Kanalxa katuqawiyäna ukhamarak boliviankirinakar uñt’ayawiyäna. Irnaqirinak taypinx yaqhip anqa markankirinakaw jikxatasipxarakïna, jupanak taypinxa Mario Struker jupaw ukankarakïna ukhamarak yaqha uñacht’ayañ-ist’ayañ sartayir uñt’at jaqinakas ukankapxarakïnwa.

Ukapachax, uñch’ukiñanipkäna jupanakax janq’ump ch’iyarampikwa uñjapxäna. Anqa markat jutir yatiyäwinakax teletipo uksatuqiw katuqatapxäna, uka yatiyäwinakax DPA yatiyäw utat katuqatarakïnwa, ukampirus janiw ukax jank’akarakïnti, boliviankirinakax yatiyäwinak pä ur qhipt’atwa uñt’apxarakïna, luräwinakax ukjatakix uka yaqha chiqanakanx mäkhipxarakïnwa.

Ukapachax, Pata Markampitak Santa Cruz de la Sierrampitak pachpa pachar uñacht’äwinak apsutakän ukjax, pä departamentunakaw mayachthapitarakïna, ukasti wali muspharkañarakïnwa.

Paqallq tunka maranakäkipanxa, Televisión Bolivianax jupa pachpan lurat wakichäwinakwa lurañ qalltxarakïna, markasan yaqha chiqanakar uñacht’ayas puriñataki. Mabel Rivera, “El Arlequín” jakäw yatxapayir tama irpirix, wawanakatakiw mä wakicht’äw uñstayäna, ukansti sapa paqallq uruw Blanca Nieves, Caperucita Roja ukham siwsäwinakamp yaqhanakamp uñacht’ayatarakïna. Chika pacha wakicht’äwitakix, 50 yanapir jaqinakaw munasirakïna, uñacht’ayañ chiqa k’achacht’añataki.

Uka pachpa maranakax, “Enfoques” wakicht’äwiw yurirakïna, Mario "Cucho" Vargas yatiyiriw ukx irptarakïns ukhamarak lurt’arakïnsa. Aka wakicht’äwinx markasankir ukhamarak anqa markankir jayllirinakaruw uñacht’ayapxäna.

Kimsaqallq tunka maranak purinxipanx, Televisión Bolivianax ENTB (Empresa Nacional de Televisión Boliviana) uka sutiniw tukxaraki.


1985-1999

Boliviar democracia purinxipanxa, mayni sapa jaqinkir kanalanakax miratatañwa qalltawiyapxi, rinkunakan kunayman waruqt’at wakicht’äwinakap uñacht’ayasa. Aka taypinxa, ENTB ukax yatiyas ukhamarak yaticht’as sarantaskakiwa.

Kimsaqallq tunka maranak tukuyañampikipanxa, Carlos Mesjam marka apnaqañatxat uñakipirinakaw uñch’ukiñanakan uñstapxi; ukhamatxa, “todologos” sata jaqinakaw markan amuyupxa apnaqañ qalltapxaraki, jupanakax llätunk tunka maranakakän uka pachaw ukham sutxa katuqapxarakïna.

Uñch’ukiyir empresanakamp tamanakampix ch’amaniptañw qalltawiyapxi ukañkamax markan yatiyäwinakapax juk’aptawiyarakiwa, ENTB ukax markar jisk’achir irpirinakan amuyunakapwa uñacht’ayañ qallantawiyarakïna.


2006-2009

Evo Moralesax marka mallkuptki ukjata ukhamarak Constitución Política del Estado Plurinacional de Bolivia uraqispachan phuqhayaski ukjatx, markan kanalapan saräwinakapax mayamp amtañwa qalltatäxaraki.

Ukhamatwa, 2009 maran qasäwi phaxsïkipanx Bolivia TV irnaqañ uta utt’ayañ amtatarakïna, markasan jakäwip sum ukhamarak chiqpach uñacht’ayañataki. Ukatwa aka kanalan uñacht’ayat yatiyäwix Estado Plurinacional de Bolivian chiqa yatiyäwipa.

Bolivia TV - 2013 mara