Image Qillqañ Yatichañ Uru amtapkipana (Yatichañ Kamana)

Mama Carla Silvax qillqañ yatichañamp qillqañ yatichat ch’amachañamp jach’acht’awiyi, marka apnaqirinakax sartayapki uka, jupax utan irnaqirirakiwa.

“Aka amtampix nayax walja mara munkayät ukaw phuqhasiwiyi. Jichhax yatiqañ utan yatiqktha ukax walpin yanapitu”, sasaw sawiyi.

Bolivianx, 2001 maranx jan qillqasirinakax 13,3% ukjänwa, 2018  maranx 2,4% ukjakïxiwa, ukhamx janipiniw jichhakam markasan uñjatakänti, marka apnaqirinakan yatichañ amtap utjipanw ukhamaraki.

Sapa marax, sata qallta phaxsit 8 uru saraqkipanw Qillqañ Yatichañ Urux amtasiraki. UNESCO uksankirinakaw 1965 maran ukham amtañ utt’ayawiyapxaraki. Ukhamatw pisin jakasirinak juk’aqtayaña, suma irnaqirinak utjañapa, jaqi arxatäwinak juk’amp yäqayaña, chachamp warmimp kikipat uñjasipxañapa, sapa maynin juk’amp jupanakpach munasipxañap munapxäna. Jichha marax, 53ïr Qillqañ Yatichañ Uruw amtataraki, “Yatitanak Yatichaña ukhamarak Jiltayaña” arumpiw sarantasipki.

Bolivianx saräw uñt’asiñamp aru uñt’asiñampiw ayllunakan ch’amachata, sapa markaruw arupat yatichata: aymara, quechua, guaraní, mojeño ignaciano ukhama, yaqha arunakats yatichañ amtatäskarakiwa./RAR